TEKİNSİZ vd. KİTAPLAR

KİTAP TANITIMLARIM 277. “KEDİ MURR’UN HAYAT GÖRÜŞLERİ (Lebens-Ansichten des Katers Murr) – E. T. A. Hoffmann, Can Y., 512 s., 4. Basım, 2020.   Alman Romantizm akımı üstadımız Hoffmann’ın başyapıtı olarak kabul edilen bir dünya klasiğiyle karşınızdayım. Oldukça ilginç bir roman, edebiyat tarihinin en sıra dışı eserlerinden biri olarak kabul ediliyormuş. İki biyografi keskin geçişlerle iç içe yer alıyor kitapta: bilge ve entelektüel bir erkek kedi olan Murr'un kendi hayat hikâyesiyle felsefesini kaleme aldığı otobiyografik kısım ve müzisyen, besteci orkestra şefi Johannes Kreisler’in hikâyesi. Fantastikten mizaha ve drama uzanan kitap aslen bir alegori; dünyanın en uzun alegorisi olabilir. Kurgusal olarak aslında kitap Kreisler’in hayat hikâyesiymiş ama Murr orijinal el yazmasını parçalamış, sayfalarını dolgu veya emici kâğıt olarak kullanmış ve ardından bunları kendi hayatını anlattığı el yazması olarak kullanmış. Kitabın kurgusal editörü o kadar dikkatsizmiş ki, dizgici bu p...

KİTAP TANITIMLARIM 256. “HAYALET – Eski Bir Hükümlünün İtirafları” (Phantom, Aufzeichnungen eines ehemaligen Straflings) – Gerhart Hauptmann, Everest Y., 128 s., 1. Basım, 2024.   Alman yazar Hauptmann (1862-1946), natüralizm akımının önemli temsilcilerindenmiş. Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” başlıklı dizisini gördüğümde kitapları takip etmeye başladım; ancak, okudukça korkudan ziyade gotik/romantik kitaplarla karşılaştım. Bu kitap ise korku/gerilim şöyle dursun romantizm akımına bile girmiyor, tamamen realist. Zaten yukarıda yazdığım gibi, yazar natüralist eserler yazıyormuş, bu da öyle. Kitabın adı metaforik; hayalet falan yok yani. Tarzı belirttikten sonra edebi değerini teslim etmemiz gereken bir eser olduğunun altını çizerek konudan, temalardan vs. bahsedelim. Kitabın alt başlığından anlaşılacağı üzere, eskiden hapse girmiş çıkmış birinin kendi ağzından geçmişte yaşadıkları anlatılıyor. Kendi halinde bir memur olan Lorenz Lubota adlı bu karakter, kendisinden yaşç...

KİTAP TANITIMLARIM 227. “MALDOROR’UN ŞARKILARI” (Les Chants de Maldoror) – Comte de Lautreamont, İmge Y., 291 s., 2. Baskı, 2019.   “Tanrı’dan dilerim ki, yüreklenen ve okuduğu kitap gibi geçici olarak canavarlaşan okur, bu kasvetli ve zehirli sayfaların ıssız bataklıklarında sarp ve yabanıl yolunu şaşırmadan bulur…”   Düzyazı formatında sürrealist şiir. Sürrealist akımın yaratıcılarından sayılıyor, sonraki dönem şiiri üzerinde oldukça etkili olduğu belirtiliyor. Esas ismi Isidore Lucien Ducasse olan, 1846 Uruguay doğumlu yazar, Fransa’da geçiriyor hayatının çoğunu ve 24 yaşında bir otel odasında ölüyor (ölüm nedeni kesin olmamakla birlikte intihar iddiaları var). Bu eseri 22 yaşında yazmış. Kitapta çevirmen Özdemir İnce tarafından yazılmış 2 Önsöz bölümü, Maldoror’un 6 bölüme ayrılmış şarkısı, diğer eseri Poesies I-II ve mektupları yer alıyor. İlk 40 sayfada Özdemir İnce hem kendisinden, hem yapıtın dilimize çeviri sürecinden hem de yazarın hayatı ve edebi öze...

KİTAP TANITIMLARIM 222. “ŞEYTANIN İKSİRLERİ” (Die Elixiere des Teufels) – E.T.A. HOFFMANN, Can Y., 363 s., 1. Baskı, 2014.   “Apage Satanas, apage!”   Üst üste modern dönem ABD’li yazarların kitaplarını tanıttıktan sonra, başka bir coğrafyaya ve zamana gidiyorum. Almanların fantastik üstadı Ernst Theodor Amadeus Hoffman’ın (1776-1822) bir romanını tanıtacağım sizlere. Romantik akımın en önemli yazarlarından sayılan Hoffmann, şairlik, ressamlık, müzisyenlik de yapmış çok yönlü bir kişilik. Etkilediği isimler arasında Poe, Dostoyevski, Freud ve yönetmen Bergman gibi dev isimler var. Şeytanın İksirleri, 1815 yılında yayımlanmış. Bu grotesk, klasik-gotik roman; son derece ciddi bir tonda (mizah öğesi sıfır) yazılmış, dinsel (Hıristiyan) hissiyat ve ortamlarla (manastır) kaleler, ormanlar gibi manzaraların atmosferiyle yoğrulmuş. İnanç, inançtan sapma, günah, kefaret, içsel çatışma, aşk, cinayet, delilik gibi temalar yansıtılıyor. Ağırlıklı olarak, başkarakter Kapuç...

KİTAP TANITIMLARIM 212-213. Osamu Dazai, İthaki Y., 2023. “İNSANLIĞIMI YİTİRİRKEN” ( 人間失格 - Ningen Şikkaku), 128 s., 13. Baskı,   “SOYTARI ÇİÇEKLERİ” ( 道化の花 - Dōke no hana), 77 s., 2. Baskı, Japon Edebiyatı’nın önemli isimlerinden Dazai’nin (1909-1948) daha önce “Batan Güneş” adlı kitabını tanıtmıştım. Kitaplarında genelde insan varoluşunun acısını, insanın hayatta anlam arayışını, yalnızlığını ele alması ve hayat hikâyesiyle ilgimi çeken bir yazar. Alkolik, esrarkeş, morfin bağımlısı, kavgacı olup tam 4 kez intiharı deneyip sonuncuda hayatını kaybetmiş. Bu intihar teşebbüslerinden birisini sevgilisiyle birlikte denize atlayarak gerçekleştirmiş; kadın ölmüş ama Dazai kurtarılmış. Bunlarla da bitmiyor yazarın kısa hayatındaki ilginç detaylar. Bir geyşayla kaçmış, ailesi tarafından evlatlıktan reddedilmiş, bir dönem akıl hastanesinde yatmış vs. Kitaplarında yine daha önce tanıttığım Ryunosuke Akutagawa ile birlikte üstat Dostoyevski’nin etkileri belirgin. Şimdi size tanı...

KİTAP TANITIMLARIM 205. “FAUST” – Goethe, Doğu Batı Y., 573 s., 3. Baskı, 2013.   “Mucizedir, inancın en sevdiği çocuğu…”   Faust, ruhunu Şeytan’a (Mefistofeles) satar ve olaylar gelişir… Okuduğunuz için teşekkürler… Faust söz konusu olduğunda hepimiz bunu biliyoruz sanırım. İyi de, altı yüz sayfaya yakın bir kitapta ne yazıyor? Bazı devasa eserler hakkında genel kültürümüzü yokladığımızda tek cümlelik bilgilerimiz olduğunu seziyorum. Örneğin: Don Kişot, yel değirmenleriyle savaşır; Moby Dick, kaptan Ahab’ın takıntılı olduğu dev bir balinadır vb. Bu kitaplar da bin sayfaya yakındır. Bu kadar sayfada ne yazdığını okumadan, onlar hakkında bir şeyler bilmenin, onlar hakkında konuşmanın imkânı kısıtlıdır haliyle. Ben de ilk defa tam metin olarak okuduğum “Faust”un içeriğini dilim döndüğünce aktarmaya, kitabı tanıtmaya çalışacağım size şimdi. Dilimizde pek çok baskısı olan eseri, en iyisi olabileceğini düşündüğüm, Doğu Batı Yayınları’ndan okudum. İclal Cankorel ...

KİTAP TANITIMLARIM 189. “SATYRICON” – Petronius, Dost Y., 147 s., 1. Baskı, 2003.   İçine şiir parçacıkları serpiştirilmiş düzyazı biçiminde satirik bir Latin Edebiyatı proto-romanı. Hatta Latin Edebiyatı’ndaki en görkemli, buna karşın en tartışmalı esermiş. M.S. 1. Yüzyılda yazıldığı düşünülüyor. Günümüze eserin tümü ulaşmadığı için başlangıcı ve sonu belli değil. Yazarı tartışılsa da Petronius, Antik Roma imparatoru Neron’un saray eğlencelerini tertip eden, hazcı bir kişilik olarak tanıtılıyor. Eser, F. Gül Özaktürk tarafından Latince aslından çevrilmiş ve kendisinin yazdığı bir Önsöz ile başlıyor kitap. Burada kitabın yazarı ve eser hakkında dilbilimsel, tarihi ve edebi bilgiler veriliyor. Daha sonra eser başlıyor. Herhangi bölüm/başlık olmayan metin, yan taraflarında numaralandırılmış paragraflarla ilerliyor ve 141 paragraftan oluşuyor. Yazarın zevk düşkünü karakteri, romana yansımış durumda. Zira eğlenceli, ciddi ve komik unsurları bir arada içeren mizahi, erotik...