TEKİNSİZ vd. KİTAPLAR

KİTAP TANITIMLARIM 269. “BUZUN ve TUZUN ROTASI” (La ruta del hielo y la sal) – Jose Luis Zarate, İthaki Y., 149 s., 1. Baskı, 2022.   “Ölüler hızlı gider.” 1897 yazında Demeter adlı geminin kaptanının Karadeniz’den İngiltere’ye yolculukta yaşananları anlattığı günlük parçası… Evet, Bram Stoker’ın “Dracula” klasiğini okuyanlar ne olduğunu anladı. Ben, okumamış olanlar için yazayım: Demeter, Kont Dracula’nın kendini gizlice Varna Limanı’ndan (Bulgaristan) İngiltere’ye (Whitby) taşıttığı gemi. Tabii ki mürettebat bunu bilmemekte. Meksikalı Zarate, 1966 doğumlu. Bu kitabı 1998’de yazmış. Yani “Dracula”dan bir asır sonra… Bu kısım kısa bir geçiş aslında Stoker’ın romanında, az bir bilgi veriliyor. Bu bilgilere sadık kalıp genişleterek ayrı bir kısa roman yazmış Zarate. Yazar, çağdaş Latin Amerika edebiyatında gotik ve fantastik öğeleri özgün biçimde kullanan isimlerden biriymiş. Burada diyeceksiniz özgün olan ne yapmış? Ödünç aldığı malzemeyi oldukça iyi kullanarak gerilim/korku y...

KİTAP TANITIMLARIM 268. “KARA ÖRÜMCEK” (Die schwarze Spinne) – Jeremias Gotthelf, İthaki Y., 100 s., 2. Baskı, 2020.   İthaki, “Karanlık Kitaplık” dizisine devam ediyorum. Bundan önce bu diziden tanıttığım son birkaç kitap, modern/çağdaş örneklerdi.   Bu kitap ise bir klasik gotik korku ama alegorik. Asıl adı Albert Bitzius olan İsviçreli yazar, 1797-1854 arası yaşamış bir din adamıymış. Bu novellanın didaktik, ahlaki-dini bir mesajı var zaten. İsviçre kırsalında köylülerin şeytani bir anlaşma sonucu uğradıkları felaket, toplumsal ve dini (Hristiyanlık) bağlamda işleniyor. Araknofobiniz varsa korkunç anlara hazır olun. Klasik korku eserlerinde sık işlenen şeytanla anlaşma mitinin bir versiyonu diyebiliriz, şeytanın örümcek(ler) suretinde saldırması! Devasa tek bir örümcek beklerken örümcek sürüleriyle karşılaştım, fena… Tanrının gazabı meselesi aslında. Ona karşı gelerek şeytanla anlaşmanın bedelini gösteriyor. Ana hikâye bir çerçeve anlatı. Kitap önce bir vaftiz töre...

KİTAP TANITIMLARIM 264.   “WYLDING MALİKANESİ” (Wylding Hall) – Elizabeth Hand, İthaki Y., 166 s., 1. Baskı, 2025.   Kitabın ve yazarın ismiyle o güzel kapak tasarımı bana şöyle klasik tekinsiz bir “perili ev” hikâyesi okuyacağımı düşündürterek iştahımı kabartmıştı velakin hayal kırıklığı oldu. Çağdaş korku yazarlarıyla pek barışamayacağım anlaşılan. Bu bir ergen romanı bana göre. 15 yaşında falan okusaydım ilgimi çekebilirdi, yeğenime önerebilirim… Neyse; başladığım hiçbir kitabı yarım bırakmam ve de madem belli bir süredir okuduğum kitaplara tanıtım yazma işine de soyundum bunu da anlatalım bakalım kendi vizyonumuzca… 1957, New York doğumluymuş yazar. Diğer kitaplarını okumadım (ki Shirley Jackson’ın “Tepedeki Ev” romanına bir devam da yazmış) ama bu kitaptan yola çıkarak; sanatın birçok dalında olduğu gibi edebiyatta da korku türünün ya da içeriğinin içini boşaltıp sığlaştıran, etkileyici esas elementlerinden ayırıp yozlaştırıp popülerleştiren çağdaş Amerikan zihniyetin...

KİTAP TANITIMLARIM 257. “ZASTROZZI” – Percy B. Shelley, Everest Y., 158 s., 1. Basım, 2024.   “Frankenstein” efsanesinin yaratıcısı Mary Shelley’nin eşi, İngiliz romantiklerinin meşhur isimlerinden, aslen şairliğiyle bilinen Percy Shelley’nin (1792-1822) ilk romanı… İkinci romanı olan “ StIrvyne ” da yine Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” dizisinden, nedense bundan önce yayımlanmıştı ve onu da tanıtmıştım. Bu roman, tarz olarak diğerine benziyor ama kurgu daha oturaklı ve tutarlı. Yine gotik-romantik, dram ve gizem de barındıran, temelinde bir aşk üçgeninin yer aldığı bir roman. Aşk, arzu-tutku, intikam, gücün yıkıcı doğası gibi karanlık psikolojik temalar işleniyor. Ölüm kol geziyor. Din-inanç ve Ateizm de (yazarın kendisi de ateisttir) dikkat çekici şekilde işleniyor. Shelley, bu romanı 17 yaşındayken yazmış; çok genç oluşunun etkisi görülüyor, romantizm dozu şiddetli. (Bu arada, 29 yaşında denizde boğularak ölmüş). Velakin burada Yeşilçam’ın erken dönem senaryolarına ...

KİTAP TANITIMLARIM 256. “HAYALET – Eski Bir Hükümlünün İtirafları” (Phantom, Aufzeichnungen eines ehemaligen Straflings) – Gerhart Hauptmann, Everest Y., 128 s., 1. Basım, 2024.   Alman yazar Hauptmann (1862-1946), natüralizm akımının önemli temsilcilerindenmiş. Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” başlıklı dizisini gördüğümde kitapları takip etmeye başladım; ancak, okudukça korkudan ziyade gotik/romantik kitaplarla karşılaştım. Bu kitap ise korku/gerilim şöyle dursun romantizm akımına bile girmiyor, tamamen realist. Zaten yukarıda yazdığım gibi, yazar natüralist eserler yazıyormuş, bu da öyle. Kitabın adı metaforik; hayalet falan yok yani. Tarzı belirttikten sonra edebi değerini teslim etmemiz gereken bir eser olduğunun altını çizerek konudan, temalardan vs. bahsedelim. Kitabın alt başlığından anlaşılacağı üzere, eskiden hapse girmiş çıkmış birinin kendi ağzından geçmişte yaşadıkları anlatılıyor. Kendi halinde bir memur olan Lorenz Lubota adlı bu karakter, kendisinden yaşç...

KİTAP TANITIMLARIM 254. “KIZIL VEBA” (The Scarlet Plague) – Jack London, Can Y., 78 s., 3. Baskı, 2021.   2019’da patlak veren Covid-19 salgınında anladık ki o kadar da gelecekte değilmişiz. Ya da dünyayı hala çözüp kendini doğa karşısında tam olarak korumayı başaramadı insan (deprem de başka bir örnek). Başarmalı mı o da ayrı soru. İnsan da dünyadaki sayısız diğer canlı türünden birisi sonuçta. Hep biz öldürecek değiliz, başka canlılar da bizi öldürür. Hem de gözle göremeyeceğimiz kadar küçük olanlar bile. (Salgında yakınlarını kaybedenlere taziyelerimi iletirim bu arada, tanıdıklar da var). Kızıl Veba kısa romanındaki insanlar ise daha şanssız. 1912’de yazılan kitapta geçen ana olayda 2013 yılında patlak veren bir salgından geriye pek bir şey kalmıyor, insan nüfusunun neredeyse tamamı yok oluyor. Kitaptaki yıl ise 2073; salgından çok sonraki bir gelecekte geçiyor. ABD’li Jack London (1876-1916), dilimize eserleri en çok çevrilen modern yazarlardan birisi. Sosyalist, aktivis...

KİTAP TANITIMLARIM 253. “ALTIN ÇANAK, Zamanımızın Bir Masalı” (Der goldne Topf. Ein Märchen aus der neuen Zeit) -   E. T. A. Hoffmann, Can Y., 128 s., 1. Basım, 2021.   Alman romantizminin üstadı Hoffmann’dan (1776-1822) bir fantastik masal. 1814’te yayımlanmış. Dönemin ve türün simge metinlerinden biriymiş. On iki bölümden oluşuyor ve her bölümün ismi “Birinci Gece Nöbeti, İkinci Gece Nöbeti…” şeklinde sırayla gidiyor. Elma satan yaşlı bir kadının sepetini devirdikten sonra hayatı değişen ve kendisini gerçekle fantastik bir dünya karışımında yaşıyor bulan üniversite öğrencisi Anselmus’un maceraları anlatılıyor kitapta. Geleneksel masal unsurları, antik mistisizm öğeleriyle harmanlanmış. Ayrıca fantastik dünya şiirle benzeştirilmekte. Dünyanın, akıl yoluyla ulaşılabilir gündelik gerçeklik ile yalnızca şiirsel eğilimlere sahip insanların erişebildiği fantezi dünyası olmak üzere romantik bir şekilde bölünmesi söz konusu.  DİKKAT! SPOILER BAŞLANGICI! Masal, Dresden...

KİTAP TANITIMLARIM 251.  “PETER SCHLEMIHL’İN ACAYİP SERGÜZEŞTİ” (Peter Schlemihls wundersame Geschichte) – Adelbert von Chamisso, Can Y., 92 s., 1. Baskı, 2022.   1814 yılında yazılmış bu fantastik öykü/masal, Alman romantizminin meşhur eserlerinden birisi olarak kabul ediliyor. Faust mitinin yansımalarından birisi olan bu novellada, kitaba adını veren karakterin hiç tükenmeyen sihirli bir altın dolu kese karşılığında gölgesini satması ve sonrasında yaşadıkları anlatılıyor. Gölgesiz Peter, toplumdan dışlanacaktır ve toplumda yer edinmek için çabalayacaktır. Spoiler verdiğimi düşünmeyin zira kitabın ilk sayfasında cereyan eden ve başlangıç noktasını oluşturan olayla konudan bahsettim yalnızca. İnsanın toplumsal kimliği, sosyolojik yeri konusunda metaforik bu hikaye her yaştan insana hitap edebilecek şekilde yazılmış. Elimdeki kitap Sabahattin Ali tarafından çevrilmiş. Yazardan kısaca bahsedelim. Chamisso (1781-1838) Fransız doğumlu, lakin 15 yaşındayken ailesi ile birlikt...

KİTAP TANITIMLARIM 248. “ÖLÜM DANSI” (The Dance of Death) – Algernon Blackwood, Afa Y., 192 s., 1. Baskı, 2024.   Bir Blackwood kitabı daha… Dilimizde daha önce yayımlanmamış kitaplarını gördüğümde kesin olarak alacağım yazarlardan olduğu için kendisi, bu kitabı da görür görmez edindim. Bazı yayınevlerinin bazı serilerini takip ediyorum; genellikle korku kitapları “karanlık” kelimesiyle ilişkilendiriyor kitap ya da serilerini adlandırmada. İşte Afa Kitap da “Karanlık Seri” isminde bir diziye başlamış ve bu kitap 01 olarak numaralandırılmış. Diğer takip ettiğim serilerde olduğu gibi, bunu da izleyerek elimde daha önce başka yayınevlerinden olmayan kitapları edineceğim. Kapak tasarımı yapay zekâ izlenimi verdi, bu durum hoşuma gitmedi ama güzel kapak yine de. Kitaba adını veren öykünün ana sahnesi… Bu kitapta Blackwood’dan 4 adet hikâye var, ikisi kısa, ikisi uzun: “Tavan Arası” (8 sayfa), “Hayatta Kalma Bahçesi” (74 sayfa), “Ölüm Dansı” (14 sayfa) ve “Mısır’a İniş” (89 sayfa)....

KİTAP TANITIMLARIM 247. “AĞAÇLARIN SEVDİĞİ ADAM” (The Man Whom the Trees Loved) – Algernon Blackwood, Dedalus Y., 94 s., 1. Baskı, 2023.   Yazardan okuduğum 3. novella (“ Söğütler ” ve “ Wendigo ” ile birlikte). Bu 3 kitapta da yazarın belli bir tarzı olduğu açıkça anlaşılıyor. Blackwood, eko-gotik gizem/gerilim-korku yazıyor. Doğanın insan algısını aşan gizemleri, bilinmeyenin korkusu, insanlar ile evrenin kozmik kayıtsızlığı arasındaki ilişkiye dair felsefi sorular… İşi daha da ilerleterek, daha önce de sezinlediğim ve bu kitaptan sonra pekişen bir düşünceme göre yazarın panteist olduğunu söylemek isterim. Doğa, tüm heybeti ve hayran ediciliğiyle yazarın metinlerine hükmediyor. Doğa betimlemeleri, gerilim yaratma amaçlı düşük tempo durumsallığı, içsel yansımalar yazarın usta üslubunda ince ince işleniyor. Olay örgüsü minimal, bahsettiğim bu yapılar yoğun bir uzun öykü bu, diğerleri gibi. Her ne kadar uygarlığımız yavaş yavaş yok etse de etrafımızda-günlük hayatımızda yanlar...

KİTAP TANITIMLARIM 243. “KARA KİTAP” – Suat Derviş, İthaki Y., 296 s. 1. Baskı, 2014. Türk kadın yazar ve gazeteci Suat Derviş (1905-1972), ülkemizden Avrupa’ya giden ilk kadın gazeteciymiş. “Fosforlu Cevriye” dâhil onlarca romanı, pek çok hikâye ve makalesi varmış. Ayrıca, kadın hakları ve demokrasi alanlarında da aktif bir şekilde mücadele etmiş bir aktivistmiş; Devrimci Kadınlar Birliği 'nin kurucusuymuş. Yazarın benim radarıma girmesine neden olan bu ilk kitabı “Kara Kitap”, bir şekilde az sayıda olan yerli tekinsiz kurmacanın tarihçesinde iz sürerken karşıma çıktı. Aslında kendisi bir öykü olan “Kara Kitap” ile birlikte bu kitapta toplam 4 hikâye var. Kitabın arkasında roman demişler ama 80-90 sayfa civarı olan ve uzun öykü diyebileceklerim şöyle: “Ne Bir Ses… Ne Bir Nefes”, “Buhran Gecesi” ve “Fatma’nın Günahı”. Kitaba adını veren “Kara Kitap” ise 25 sayfa ve kitapta ikinci sıraya koyulmuş. Ayrıca girişte bir “Sunuş” bölümü ve sonda “Sözlük” var. Kitap, orijinal dili Osmanl...

KİTAP TANITIMLARIM 234. “ST. IRVYNE – Ya da Gül-Haçlı: Bir Romans” (St. Irvyne; or, The Rosicrucian: A Romance) – Percy Bysshe Shelley, Everest Y., 133 s., 1. Basım, 2024.   Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” dizisinden yayımlanan kitap, İngiliz romantik şairi Percy Shelley’in (1792-1822) henüz 18 yaşındayken yazdığı gotik-romantik bir kısa roman… Shelley, şairliğiyle ve denemeleriyle meşhur olsa da 2 roman yazmış (diğeri “Zastrozzi”). Kitaptaki ana karakter, ölümsüzlüğün sırrını açıklamaya çalışan Gül Haç Tarikatı simyacısı Ginotti ile karşılaşan yalnız bir gezgin olan Wolfstein. Haydutlara katılan toplumdan dışlanmış gezgin Wolfstein ile onlara tutsak düşen Megalena’nın kaçış ve aşk hikâyesi ile Eloise adlı karakterin ikinci bir hikâyesini okuyoruz ve sonra bunlar bağlanıyor. Bu bağ da romanın ana gizemi. Diğer karakterler: haydutlar Cavigni, Steindolph, Ardolph; haydutlara hizmet eden Agnes; Wolfstein’ı baştan çıkaran Olympia; Eloise’in kardeşi Marianne ve diğer ya...