TEKİNSİZ vd. KİTAPLAR

KİTAP TANITIMLARIM 257. “ZASTROZZI” – Percy B. Shelley, Everest Y., 158 s., 1. Basım, 2024.   “Frankenstein” efsanesinin yaratıcısı Mary Shelley’nin eşi, İngiliz romantiklerinin meşhur isimlerinden, aslen şairliğiyle bilinen Percy Shelley’nin (1792-1822) ilk romanı… İkinci romanı olan “ StIrvyne ” da yine Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” dizisinden, nedense bundan önce yayımlanmıştı ve onu da tanıtmıştım. Bu roman, tarz olarak diğerine benziyor ama kurgu daha oturaklı ve tutarlı. Yine gotik-romantik, dram ve gizem de barındıran, temelinde bir aşk üçgeninin yer aldığı bir roman. Aşk, arzu-tutku, intikam, gücün yıkıcı doğası gibi karanlık psikolojik temalar işleniyor. Ölüm kol geziyor. Din-inanç ve Ateizm de (yazarın kendisi de ateisttir) dikkat çekici şekilde işleniyor. Shelley, bu romanı 17 yaşındayken yazmış; çok genç oluşunun etkisi görülüyor, romantizm dozu şiddetli. (Bu arada, 29 yaşında denizde boğularak ölmüş). Velakin burada Yeşilçam’ın erken dönem senaryolarına ...

KİTAP TANITIMLARIM 256. “HAYALET – Eski Bir Hükümlünün İtirafları” (Phantom, Aufzeichnungen eines ehemaligen Straflings) – Gerhart Hauptmann, Everest Y., 128 s., 1. Basım, 2024.   Alman yazar Hauptmann (1862-1946), natüralizm akımının önemli temsilcilerindenmiş. Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” başlıklı dizisini gördüğümde kitapları takip etmeye başladım; ancak, okudukça korkudan ziyade gotik/romantik kitaplarla karşılaştım. Bu kitap ise korku/gerilim şöyle dursun romantizm akımına bile girmiyor, tamamen realist. Zaten yukarıda yazdığım gibi, yazar natüralist eserler yazıyormuş, bu da öyle. Kitabın adı metaforik; hayalet falan yok yani. Tarzı belirttikten sonra edebi değerini teslim etmemiz gereken bir eser olduğunun altını çizerek konudan, temalardan vs. bahsedelim. Kitabın alt başlığından anlaşılacağı üzere, eskiden hapse girmiş çıkmış birinin kendi ağzından geçmişte yaşadıkları anlatılıyor. Kendi halinde bir memur olan Lorenz Lubota adlı bu karakter, kendisinden yaşç...

KİTAP TANITIMLARIM 254. “KIZIL VEBA” (The Scarlet Plague) – Jack London, Can Y., 78 s., 3. Baskı, 2021.   2019’da patlak veren Covid-19 salgınında anladık ki o kadar da gelecekte değilmişiz. Ya da dünyayı hala çözüp kendini doğa karşısında tam olarak korumayı başaramadı insan (deprem de başka bir örnek). Başarmalı mı o da ayrı soru. İnsan da dünyadaki sayısız diğer canlı türünden birisi sonuçta. Hep biz öldürecek değiliz, başka canlılar da bizi öldürür. Hem de gözle göremeyeceğimiz kadar küçük olanlar bile. (Salgında yakınlarını kaybedenlere taziyelerimi iletirim bu arada, tanıdıklar da var). Kızıl Veba kısa romanındaki insanlar ise daha şanssız. 1912’de yazılan kitapta geçen ana olayda 2013 yılında patlak veren bir salgından geriye pek bir şey kalmıyor, insan nüfusunun neredeyse tamamı yok oluyor. Kitaptaki yıl ise 2073; salgından çok sonraki bir gelecekte geçiyor. ABD’li Jack London (1876-1916), dilimize eserleri en çok çevrilen modern yazarlardan birisi. Sosyalist, aktivis...

KİTAP TANITIMLARIM 253. “ALTIN ÇANAK, Zamanımızın Bir Masalı” (Der goldne Topf. Ein Märchen aus der neuen Zeit) -   E. T. A. Hoffmann, Can Y., 128 s., 1. Basım, 2021.   Alman romantizminin üstadı Hoffmann’dan (1776-1822) bir fantastik masal. 1814’te yayımlanmış. Dönemin ve türün simge metinlerinden biriymiş. On iki bölümden oluşuyor ve her bölümün ismi “Birinci Gece Nöbeti, İkinci Gece Nöbeti…” şeklinde sırayla gidiyor. Elma satan yaşlı bir kadının sepetini devirdikten sonra hayatı değişen ve kendisini gerçekle fantastik bir dünya karışımında yaşıyor bulan üniversite öğrencisi Anselmus’un maceraları anlatılıyor kitapta. Geleneksel masal unsurları, antik mistisizm öğeleriyle harmanlanmış. Ayrıca fantastik dünya şiirle benzeştirilmekte. Dünyanın, akıl yoluyla ulaşılabilir gündelik gerçeklik ile yalnızca şiirsel eğilimlere sahip insanların erişebildiği fantezi dünyası olmak üzere romantik bir şekilde bölünmesi söz konusu.  DİKKAT! SPOILER BAŞLANGICI! Masal, Dresden...

KİTAP TANITIMLARIM 251.  “PETER SCHLEMIHL’İN ACAYİP SERGÜZEŞTİ” (Peter Schlemihls wundersame Geschichte) – Adelbert von Chamisso, Can Y., 92 s., 1. Baskı, 2022.   1814 yılında yazılmış bu fantastik öykü/masal, Alman romantizminin meşhur eserlerinden birisi olarak kabul ediliyor. Faust mitinin yansımalarından birisi olan bu novellada, kitaba adını veren karakterin hiç tükenmeyen sihirli bir altın dolu kese karşılığında gölgesini satması ve sonrasında yaşadıkları anlatılıyor. Gölgesiz Peter, toplumdan dışlanacaktır ve toplumda yer edinmek için çabalayacaktır. Spoiler verdiğimi düşünmeyin zira kitabın ilk sayfasında cereyan eden ve başlangıç noktasını oluşturan olayla konudan bahsettim yalnızca. İnsanın toplumsal kimliği, sosyolojik yeri konusunda metaforik bu hikaye her yaştan insana hitap edebilecek şekilde yazılmış. Elimdeki kitap Sabahattin Ali tarafından çevrilmiş. Yazardan kısaca bahsedelim. Chamisso (1781-1838) Fransız doğumlu, lakin 15 yaşındayken ailesi ile birlikt...

KİTAP TANITIMLARIM 248. “ÖLÜM DANSI” (The Dance of Death) – Algernon Blackwood, Afa Y., 192 s., 1. Baskı, 2024.   Bir Blackwood kitabı daha… Dilimizde daha önce yayımlanmamış kitaplarını gördüğümde kesin olarak alacağım yazarlardan olduğu için kendisi, bu kitabı da görür görmez edindim. Bazı yayınevlerinin bazı serilerini takip ediyorum; genellikle korku kitapları “karanlık” kelimesiyle ilişkilendiriyor kitap ya da serilerini adlandırmada. İşte Afa Kitap da “Karanlık Seri” isminde bir diziye başlamış ve bu kitap 01 olarak numaralandırılmış. Diğer takip ettiğim serilerde olduğu gibi, bunu da izleyerek elimde daha önce başka yayınevlerinden olmayan kitapları edineceğim. Kapak tasarımı yapay zekâ izlenimi verdi, bu durum hoşuma gitmedi ama güzel kapak yine de. Kitaba adını veren öykünün ana sahnesi… Bu kitapta Blackwood’dan 4 adet hikâye var, ikisi kısa, ikisi uzun: “Tavan Arası” (8 sayfa), “Hayatta Kalma Bahçesi” (74 sayfa), “Ölüm Dansı” (14 sayfa) ve “Mısır’a İniş” (89 sayfa)....

KİTAP TANITIMLARIM 247. “AĞAÇLARIN SEVDİĞİ ADAM” (The Man Whom the Trees Loved) – Algernon Blackwood, Dedalus Y., 94 s., 1. Baskı, 2023.   Yazardan okuduğum 3. novella (“ Söğütler ” ve “ Wendigo ” ile birlikte). Bu 3 kitapta da yazarın belli bir tarzı olduğu açıkça anlaşılıyor. Blackwood, eko-gotik gizem/gerilim-korku yazıyor. Doğanın insan algısını aşan gizemleri, bilinmeyenin korkusu, insanlar ile evrenin kozmik kayıtsızlığı arasındaki ilişkiye dair felsefi sorular… İşi daha da ilerleterek, daha önce de sezinlediğim ve bu kitaptan sonra pekişen bir düşünceme göre yazarın panteist olduğunu söylemek isterim. Doğa, tüm heybeti ve hayran ediciliğiyle yazarın metinlerine hükmediyor. Doğa betimlemeleri, gerilim yaratma amaçlı düşük tempo durumsallığı, içsel yansımalar yazarın usta üslubunda ince ince işleniyor. Olay örgüsü minimal, bahsettiğim bu yapılar yoğun bir uzun öykü bu, diğerleri gibi. Her ne kadar uygarlığımız yavaş yavaş yok etse de etrafımızda-günlük hayatımızda yanlar...

KİTAP TANITIMLARIM 243. “KARA KİTAP” – Suat Derviş, İthaki Y., 296 s. 1. Baskı, 2014. Türk kadın yazar ve gazeteci Suat Derviş (1905-1972), ülkemizden Avrupa’ya giden ilk kadın gazeteciymiş. “Fosforlu Cevriye” dâhil onlarca romanı, pek çok hikâye ve makalesi varmış. Ayrıca, kadın hakları ve demokrasi alanlarında da aktif bir şekilde mücadele etmiş bir aktivistmiş; Devrimci Kadınlar Birliği 'nin kurucusuymuş. Yazarın benim radarıma girmesine neden olan bu ilk kitabı “Kara Kitap”, bir şekilde az sayıda olan yerli tekinsiz kurmacanın tarihçesinde iz sürerken karşıma çıktı. Aslında kendisi bir öykü olan “Kara Kitap” ile birlikte bu kitapta toplam 4 hikâye var. Kitabın arkasında roman demişler ama 80-90 sayfa civarı olan ve uzun öykü diyebileceklerim şöyle: “Ne Bir Ses… Ne Bir Nefes”, “Buhran Gecesi” ve “Fatma’nın Günahı”. Kitaba adını veren “Kara Kitap” ise 25 sayfa ve kitapta ikinci sıraya koyulmuş. Ayrıca girişte bir “Sunuş” bölümü ve sonda “Sözlük” var. Kitap, orijinal dili Osmanl...

KİTAP TANITIMLARIM 234. “ST. IRVYNE – Ya da Gül-Haçlı: Bir Romans” (St. Irvyne; or, The Rosicrucian: A Romance) – Percy Bysshe Shelley, Everest Y., 133 s., 1. Basım, 2024.   Everest Yayınları’nın “Karanlık Sular” dizisinden yayımlanan kitap, İngiliz romantik şairi Percy Shelley’in (1792-1822) henüz 18 yaşındayken yazdığı gotik-romantik bir kısa roman… Shelley, şairliğiyle ve denemeleriyle meşhur olsa da 2 roman yazmış (diğeri “Zastrozzi”). Kitaptaki ana karakter, ölümsüzlüğün sırrını açıklamaya çalışan Gül Haç Tarikatı simyacısı Ginotti ile karşılaşan yalnız bir gezgin olan Wolfstein. Haydutlara katılan toplumdan dışlanmış gezgin Wolfstein ile onlara tutsak düşen Megalena’nın kaçış ve aşk hikâyesi ile Eloise adlı karakterin ikinci bir hikâyesini okuyoruz ve sonra bunlar bağlanıyor. Bu bağ da romanın ana gizemi. Diğer karakterler: haydutlar Cavigni, Steindolph, Ardolph; haydutlara hizmet eden Agnes; Wolfstein’ı baştan çıkaran Olympia; Eloise’in kardeşi Marianne ve diğer ya...

KİTAP TANITIMLARIM 224. “KANINDAN BİRAZ” (Some of Your Blood) – Theodore Sturgeon, İthaki Y., 126 s., 1. Baskı, 2023.   Kitabın ismi ve kapağını görünce ilk aklınıza ne geldi? “İşte bir vampir romanı” dediniz benim gibi. Yanıl(ma)dınız! Anlatacağım… Önce yazardan bahsedelim. ABD’li Theodore Sturgeon (1918-1985) , günümüzde pek bilinmese de, yirminci yüzyılın ortalarında özellikle bilimkurgu sevenler tarafından epey tanınıyormuş. Ağırlıklı olarak bu türde eserler veren yazar, gizem-gerilim-korkuya da el atmış. Orijinal “Uzay Yolu” dizisinin de birkaç senaryosunu yazmış. Elimdeki kısa roman ise 1961’de yayımlanmış ilk olarak. Tarz konusunda etiketler yapmadan olmaz; korku romanı mı diye düşünüyorum, biraz. Arka kapakta, Korku Yazarları Derneği (Horror Writers Association / HWA) tarafından “Tüm Zamanların En İyi 40 Korku Kitabı” listesine dâhil edildiği ve vampir edebiyatının dönüm noktalarından biri olduğu yazıyor. Bunlar bana fazla iddialı geldi kitabı bitirince. Hem, 40...

KİTAP TANITIMLARIM 215. “WENDIGO” – Algernon Blackwood, İthaki Y., 75 s., 1. Baskı, 2023.   İngiliz yazar Blackwood (1869-1951), doğaüstü kurgunun en önemli isimlerinden birisi. Etkilediği yazarlar arasında Lovecraft, Tolkien, August Derleth, William Hope Hodgson, Clark Ashton Smith, Frank Belknap Long, Ramsey Campbell, Henry Miller gibi önemli isimler var. Blackwood’un en meşhur iki öyküsü, daha önce tanıttığım “Söğütler” ve şimdi tanıtacağım “Wendigo” olarak belirtiliyor. Bu kitap da diğeri gibi bir uzun öykü, ya da novella. Yine “Söğütler” gibi, “Wendigo” da bir eko-gotik gerilim-gizem/korku öyküsü. Üstelik burada folklorik bir canavar, korku nesnesi. “Söğütler” öyküsündeki belirsizlik yerine burada korkuya yüz takılıyor yani. Her ikisi de ıssızlığın ortasında karanlık orman atmosferinde doğanın kalbinde gizlenen, varlığını usul usul sezdiren korkunun oluşturduğu tekinsiz atmosferli öyküler. Her ikisi de doğa ve doğaüstü arasındaki alacakaranlık coğrafyada duyguları ve m...

KİTAP TANITIMLARIM 212-213. Osamu Dazai, İthaki Y., 2023. “İNSANLIĞIMI YİTİRİRKEN” ( 人間失格 - Ningen Şikkaku), 128 s., 13. Baskı,   “SOYTARI ÇİÇEKLERİ” ( 道化の花 - Dōke no hana), 77 s., 2. Baskı, Japon Edebiyatı’nın önemli isimlerinden Dazai’nin (1909-1948) daha önce “Batan Güneş” adlı kitabını tanıtmıştım. Kitaplarında genelde insan varoluşunun acısını, insanın hayatta anlam arayışını, yalnızlığını ele alması ve hayat hikâyesiyle ilgimi çeken bir yazar. Alkolik, esrarkeş, morfin bağımlısı, kavgacı olup tam 4 kez intiharı deneyip sonuncuda hayatını kaybetmiş. Bu intihar teşebbüslerinden birisini sevgilisiyle birlikte denize atlayarak gerçekleştirmiş; kadın ölmüş ama Dazai kurtarılmış. Bunlarla da bitmiyor yazarın kısa hayatındaki ilginç detaylar. Bir geyşayla kaçmış, ailesi tarafından evlatlıktan reddedilmiş, bir dönem akıl hastanesinde yatmış vs. Kitaplarında yine daha önce tanıttığım Ryunosuke Akutagawa ile birlikte üstat Dostoyevski’nin etkileri belirgin. Şimdi size tanı...