TEKİNSİZ vd. KİTAPLAR

KİTAP TANITIMLARIM 251.  “PETER SCHLEMIHL’İN ACAYİP SERGÜZEŞTİ” (Peter Schlemihls wundersame Geschichte) – Adelbert von Chamisso, Can Y., 92 s., 1. Baskı, 2022.   1814 yılında yazılmış bu fantastik öykü/masal, Alman romantizminin meşhur eserlerinden birisi olarak kabul ediliyor. Faust mitinin yansımalarından birisi olan bu novellada, kitaba adını veren karakterin hiç tükenmeyen sihirli bir altın dolu kese karşılığında gölgesini satması ve sonrasında yaşadıkları anlatılıyor. Gölgesiz Peter, toplumdan dışlanacaktır ve toplumda yer edinmek için çabalayacaktır. Spoiler verdiğimi düşünmeyin zira kitabın ilk sayfasında cereyan eden ve başlangıç noktasını oluşturan olayla konudan bahsettim yalnızca. İnsanın toplumsal kimliği, sosyolojik yeri konusunda metaforik bu hikaye her yaştan insana hitap edebilecek şekilde yazılmış. Elimdeki kitap Sabahattin Ali tarafından çevrilmiş. Yazardan kısaca bahsedelim. Chamisso (1781-1838) Fransız doğumlu, lakin 15 yaşındayken ailesi ile birlikt...

KİTAP TANITIMLARIM 250. “ZARAGOZA’DA BULUNMUŞ ELYAZMASI” (Manuscrit trouve a Saragosse) – Jan Potocki, Kırmızı Kedi Y., 220 s., 1. Basım, 2020.   Fantastik edebiyatın erken dönem ve en önemli yapıtlarından birisi olarak kabul edilen bu roman aslında yazıldıktan çok sonra, 1958’de yeniden keşfedilmiş. Modern romanın da öncülerinden kabul edilen ve Fransızca yazılan bu kitabın yazarı Polonya doğumlu Potocki (1761-1815), yaşamına kendi eliyle son vermiş. Özellikle orta doğu coğrafyası ağırlıkta olmak üzere bir gezgin, bir bilim insanı (para basma makinesinin mucidi, balonla ilk uçan Polonyalı ve birçok bilimsel çalışması varmış), bir siyasetçi (Polonya parlamentosunda vekil) imiş. Bu kitap tek romanıymış. Savaş sırasında bulunan bir günlükten (Don Kişot benzeri bir karakter olan Alphonse von Warden’ın) 14 günü içeriyor kitap. Aslında temel olarak bir yolculuk ve macera romanı. Tarz olarak macera, pikaresk, gotik korku-gerilim, mistik-gizem, masal etiketlerini sıralayabilirim. Ta...

KİTAP TANITIMLARIM 249. “YEŞİL SURAT” (Das grüne Gesicht) – Gustav Meyrink, İthaki Y., 245 s., 1. Baskı, 2022.   Avusturyalı yazar Meyrink’in (1868-1932) ünlü “Golem” sonrasındaki ikinci romanı “Yeşil Surat”, 1916’da yazılmış. Yazarın 3. romanı “ Walpurgis Gecesi ” de daha önce tanıtımlarımda yer almıştı. Benzer tarzda bir roman bu da. Yalnız, diğer kitabın girişinde biraz zorlanmıştım, bunda ise daha hızlı içine alıyor hikâye. Diğer kitapta mekân Prag’dı, burada ise Amsterdam. Orijinali İngilizce kitaplara alışkın olduğumdan sanırım burada da diğer kitaptaki gibi kişi ve yer isimleri biraz okuma ritmini yavaşlatıyor (orada Çek, burada Hollanda). Romanlardaki zaman ise her ikisinde de yazıldığı zaman, yani I. Dünya Savaşı yılları. “Yeşil Surat”, savaşın hemen akabinde mültecilerle dolu Amsterdam'da sıra dışı müşterilere ev sahipliği yapan tuhaf bir sihir dükkânını ziyaret eden Fortunat Hauberrisser adlı ana karakterle başlıyor. Burada karşılaştığı yeşil suratlı tekinsiz bir adam...

KİTAP TANITIMLARIM 248. “ÖLÜM DANSI” (The Dance of Death) – Algernon Blackwood, Afa Y., 192 s., 1. Baskı, 2024.   Bir Blackwood kitabı daha… Dilimizde daha önce yayımlanmamış kitaplarını gördüğümde kesin olarak alacağım yazarlardan olduğu için kendisi, bu kitabı da görür görmez edindim. Bazı yayınevlerinin bazı serilerini takip ediyorum; genellikle korku kitapları “karanlık” kelimesiyle ilişkilendiriyor kitap ya da serilerini adlandırmada. İşte Afa Kitap da “Karanlık Seri” isminde bir diziye başlamış ve bu kitap 01 olarak numaralandırılmış. Diğer takip ettiğim serilerde olduğu gibi, bunu da izleyerek elimde daha önce başka yayınevlerinden olmayan kitapları edineceğim. Kapak tasarımı yapay zekâ izlenimi verdi, bu durum hoşuma gitmedi ama güzel kapak yine de. Kitaba adını veren öykünün ana sahnesi… Bu kitapta Blackwood’dan 4 adet hikâye var, ikisi kısa, ikisi uzun: “Tavan Arası” (8 sayfa), “Hayatta Kalma Bahçesi” (74 sayfa), “Ölüm Dansı” (14 sayfa) ve “Mısır’a İniş” (89 sayfa)....

KİTAP TANITIMLARIM 247. “AĞAÇLARIN SEVDİĞİ ADAM” (The Man Whom the Trees Loved) – Algernon Blackwood, Dedalus Y., 94 s., 1. Baskı, 2023.   Yazardan okuduğum 3. novella (“ Söğütler ” ve “ Wendigo ” ile birlikte). Bu 3 kitapta da yazarın belli bir tarzı olduğu açıkça anlaşılıyor. Blackwood, eko-gotik gizem/gerilim-korku yazıyor. Doğanın insan algısını aşan gizemleri, bilinmeyenin korkusu, insanlar ile evrenin kozmik kayıtsızlığı arasındaki ilişkiye dair felsefi sorular… İşi daha da ilerleterek, daha önce de sezinlediğim ve bu kitaptan sonra pekişen bir düşünceme göre yazarın panteist olduğunu söylemek isterim. Doğa, tüm heybeti ve hayran ediciliğiyle yazarın metinlerine hükmediyor. Doğa betimlemeleri, gerilim yaratma amaçlı düşük tempo durumsallığı, içsel yansımalar yazarın usta üslubunda ince ince işleniyor. Olay örgüsü minimal, bahsettiğim bu yapılar yoğun bir uzun öykü bu, diğerleri gibi. Her ne kadar uygarlığımız yavaş yavaş yok etse de etrafımızda-günlük hayatımızda yanlar...

KİTAP TANITIMLARIM 246. “KORKUNUN FELSEFESİ VEYA KALBİN PARADOKSLARI” (The Philosophy of Horror: Or, Paradoxes of the Heart) – Noel Carroll, Hece Y., 392 s., 1. Baskı, 2020.   Daha önce “ Korkunun Felsefesi ” isminde bir kitap tanıtmıştım.   O kitapta çağdaş insanın dünyadaki gerçek korkularına odaklanılıyordu ekseriyetle. İşin edebiyat, sinema kısmına bazı bölümler ayrılmıştı. Özellikle korku yazını ve sineması fanlarının bu işin kuramsal tarafını deşme isteklerini en iyi tatmin edebilecekleri kitap ise şu an tanıtıyor olduğummuş asıl. Zira bu kitapta korkunun izi edebiyat ve sinema (biraz da tiyatro) üzerinden sürülüyor. Alanında ilk olduğunu belirtiyor yazar; dilimize 30 yıl sonra çevrilmiş, aslen 1990’da yazılmış. Yazar, 1947-ABD doğumlu bir felsefeci. New York Şehir Üniversitesi profesörü. Çağdaş sanat felsefesinin önde gelen isimlerindenmiş. Dolayısıyla hemen belirteyim, kitap bir çağdaş sanat felsefesi tezi; hafif bir metin değil yani. Bilimsel/akademik bir çalışm...

KİTAP TANITIMLARIM 245. “50 MADDEDE KORKU SİNEMASI” – Dr. Uğur Kılınç, Karakarga Y., 293 s. 1. Baskı, 2022.   Korku sineması fanları için güzel bir okuma deneyimi ve kaynak oluşturacak kitap, On Dokuz Mayıs Üniversitesi Sinema Bölümü akademisyeni tarafından yazılmış. Konunun bilimsel uzmanı olan yazarın ayrıca bazı korku öykülerini okuduğumu da hatırlıyorum ve birkaç kurgu kitabı da var. Bazı sinemacılara göre korku filmleri, bilimkurgu ve fantastik macerayla birlikte Fantastik Sinema başlığı altında toplanır ama bu kitapta korku filmlerinin karşılığı olarak korku sineması ifadesi kullanılmış. Elbette diğer türlerle ilişkilerinden de bahsediliyor. Kitap, adı üstünde 50 farklı topikte korku sinemasını anlatıyor. Her bir başlık altında genellikle 5-10 sayfa uzunluğunda bilgiler yer alıyor. Yayınevinin “50 maddede” diye başlayan farklı konularda başka kitapları da mevcut. Ayrıca, elimdeki kitap cep boy formatında. İlgili başlıkların dizilimleri aynı zamanda korku sineması tarihi...

KİTAP TANITIMLARIM 244. “ROMANIN KISA ÖYKÜSÜ” (The Short Story of Novel) – Henry Russell, Hep Kitap Y., 224 s. 1. Baskı, 2022.   Öykü, kısa ve hızlı bir yarışsa; roman da, uzun bir maraton… Olay örgüsü, karakterler ve çeşitli temalar etrafında gelişen uzun kurgusal eserler romanlar.   Genellikle düzyazı şeklinde yazılır ve okuyucuya geniş bir anlatı sunarlar. Romanlar, genellikle bir ana tema veya hikâye etrafında dönen bir olay örgüsüne sahiptir. İçinde birden fazla alt konu, karakter gelişimi ve yer-zaman unsurları bulunur. Ben öyküyü daha çok tercih etsem de romanın önemi kaçınılmaz. Zaten edebiyat denilince benim ilk aklıma roman gelir, diğer yazın türleri daha sonra gelir. Okumak hayatının odağında olan birisi olarak romanın tarihçesini, öyküsünü bilmek heyecanlı bir iş. Akademik ve kuramsal yığınlarda, detaylarda boğulmadan bu işi özetlemek, bilen için de gözden geçirmek adına bu kitap keyifli bir okuma deneyimi yaratıyor. Kitabın alt başlığı (iç kapakta yazıyor) içe...

KİTAP TANITIMLARIM 243. “KARA KİTAP” – Suat Derviş, İthaki Y., 296 s. 1. Baskı, 2014. Türk kadın yazar ve gazeteci Suat Derviş (1905-1972), ülkemizden Avrupa’ya giden ilk kadın gazeteciymiş. “Fosforlu Cevriye” dâhil onlarca romanı, pek çok hikâye ve makalesi varmış. Ayrıca, kadın hakları ve demokrasi alanlarında da aktif bir şekilde mücadele etmiş bir aktivistmiş; Devrimci Kadınlar Birliği 'nin kurucusuymuş. Yazarın benim radarıma girmesine neden olan bu ilk kitabı “Kara Kitap”, bir şekilde az sayıda olan yerli tekinsiz kurmacanın tarihçesinde iz sürerken karşıma çıktı. Aslında kendisi bir öykü olan “Kara Kitap” ile birlikte bu kitapta toplam 4 hikâye var. Kitabın arkasında roman demişler ama 80-90 sayfa civarı olan ve uzun öykü diyebileceklerim şöyle: “Ne Bir Ses… Ne Bir Nefes”, “Buhran Gecesi” ve “Fatma’nın Günahı”. Kitaba adını veren “Kara Kitap” ise 25 sayfa ve kitapta ikinci sıraya koyulmuş. Ayrıca girişte bir “Sunuş” bölümü ve sonda “Sözlük” var. Kitap, orijinal dili Osmanl...

KİTAP TANITIMLARIM 242. “FANTASTİK ÖYKÜLER” (Recits Fantastiques) – Theophile Gautier, Doğu Batı Y., 240 s., 2018. 7-8 yıl önce, yerli korku yazarımız Işın Beril Tetik tarafından, Eskişehir’de bir kitabevi etkinliği sonrası korku edebiyatı üzerine sohbette bana önerilmişti Gautier. Değerli önerisi için kendisine teşekkürlerimi borç bilirim. Kendi okuma listelerim ne kadar uzadıkça uzuyorsa ancak okuyabilmişim bu kitabı. Fransız yazar Theophile Gautier (1811-1872) yazarlığının yanında şair, tiyatrocu, gazeteci ve sanat eleştirmeniymiş. Romantizm ve Parnasizm akımlarının yanı sıra, sembolizm ve modernizm gibi diğer edebi akımlara da katkıda bulunmuş. “Ars gratia artis” (Sanat, sanat içindir) akımının bir temsilcisi olduğu da belirtiliyor. Kitap 11 öyküden oluşuyor. 1831-1852 arasında yazar tarafından yazılan bu öyküler, kitaba da yazılma sırasıyla koyulmuş. Bilim ve sanat kitapları açısından kaliteli bir yayınevi tarafından basılmış olduğu da (Doğu Batı) gözümden kaçmadı. Bunlara paral...

KİTAP TANITIMLARIM 241. “ÜTOPYA EDEBİYATI” (Utopian Literature) – Kolektif, İş Bankası Y., 401 s., 3. Basım, 2021.   “Cambridge Edebiyat Araştırmaları” üst başlığıyla yayımlanmış bu kitap, ütopya ve distopyanın gelişim sürecine, tarihine, içeriğine vb. dair geniş çaplı bir akademik araştırma sunuyor. Giriş bölümleriyle birlikte, 11 akademisyenden birer makale içeriyor. Hazırlayan ise, kendisinin de makalesi bulunan Londra Üniversitesi Siyasi Düşünce Tarihi profesörü Gregory Claeys. Çevirmen Özgen Berkol Doğan ise ne yazık ki 2007’de Isparta’da yapılacak olan Yüksek Enerji Fiziği çalıştayına giderken meydana gelen uçak kazasında hayatını kaybedenlerden birisi. CERN’de de çalışmış önemli bir fizikçiymiş… Yazarlar hakkında kısa bilgi ve Claeys tarafından yazılmış birkaç sayfalık Önsöz’ün ardından türle ilgilenenler için her zaman el altında bulunulması istenecek bir kronoloji geliyor: Ütopya-distopya edebiyatı ve düşünce sistemindeki tüm eserlerin tarih ve yazarlarıyla birlikte ...

KİTAP TANITIMLARIM 240. “ÖLÜ YİYİCİLER – İnsan Yiyen Canavarlar Hakkında Mitler ve Hikâyeler” (Eaters of the Dead – Myths and Realities of Cannibal Monsters) – Kevin J. Wetmore Jr. – Ayrıntı Y., 224 s., 1. Basım, 2024.   Hepimiz yeneceğiz… Bir oyunda rakibe karşı kazanmak anlamındaki yenmekten bahsetmiyorum. Yenip yutulmaktan, sindirilmekten bahsediyorum. İnsanın da parçalara ayrılıp yenebileceği gerçeği var. Mumyalansak, hava geçirmez metal tabuta konsak dahi kendi içimizdeki mikroorganizmalar tarafından parçalanıp yeneceğiz ölünce. Her insan bu kadar şanslı olmayabiliyor, bazıları ölmeden önce yenmeye başlayabiliyor ya da en kötüsü belki de başka insanlar tarafından yenmek, yani yamyamlık… Bizler de besin zincirinin parçasıyız ama bu konu genelde yeme eylemi açısından değerlendiriliyor. Aslında et tüketen her insan ölü yiyici fakat bu kitabın derdi vejetaryen ya da veganlık değil. Burada insanın yenen nesne olduğu durumlar değerlendiriliyor; yani kitabın adındaki “ölü”, i...

KİTAP TANITIMLARIM 237-239.   “DARKTHRONE – Unholy Black Metal, Satanic Poetry” – Sub Y.   “MAYHEM – Pure Fucking Armageddon” – Sub Y.   “BURZUM” – Varg Vikernes   Genel olarak Black Metal, daha daraltırsak Norveç Black Metal’i (özellikle ilk dönemleri) ve nihai olarak söz konusu grupların hayranlarına hitap eden 3 kitabı bir arada kısaca tanıtacağım sizlere. Özel bir kitleye yönelik olduğundan sanırım, yanlış bilmiyorsam yalnızca İstanbul’da Hammer Müzik’te satılıyorlar. “Darkthrone” ve “Mayhem” kitabı Sub Yayınları “Early Serisi” etiketiyle basılmış ve sırasıyla 1-2 diye numaralandırılmış. “Burzum” kitabında ise bir yayınevi görünmüyor. Her üç kitapta da barkod, baskı yılı ve sayfa numarası yok. Girişte açıklayıcı bir künye yok, Önsöz yok. “Burzum” kitabı Varg’ın kendi yazdıklarının çevirisi. Diğer iki kitap ise grup elemanlarının kendileriyle yapılan bazı röportajlardan ve üçüncü kişilerin grup hakkındaki yazılarından oluşmakta. Bazı yerlerde kay...