TEKİNSİZ vd. KİTAPLAR

KİTAP TANITIMLARIM 254. “KIZIL VEBA” (The Scarlet Plague) – Jack London, Can Y., 78 s., 3. Baskı, 2021.   2019’da patlak veren Covid-19 salgınında anladık ki o kadar da gelecekte değilmişiz. Ya da dünyayı hala çözüp kendini doğa karşısında tam olarak korumayı başaramadı insan (deprem de başka bir örnek). Başarmalı mı o da ayrı soru. İnsan da dünyadaki sayısız diğer canlı türünden birisi sonuçta. Hep biz öldürecek değiliz, başka canlılar da bizi öldürür. Hem de gözle göremeyeceğimiz kadar küçük olanlar bile. (Salgında yakınlarını kaybedenlere taziyelerimi iletirim bu arada, tanıdıklar da var). Kızıl Veba kısa romanındaki insanlar ise daha şanssız. 1912’de yazılan kitapta geçen ana olayda 2013 yılında patlak veren bir salgından geriye pek bir şey kalmıyor, insan nüfusunun neredeyse tamamı yok oluyor. Kitaptaki yıl ise 2073; salgından çok sonraki bir gelecekte geçiyor. ABD’li Jack London (1876-1916), dilimize eserleri en çok çevrilen modern yazarlardan birisi. Sosyalist, aktivis...

KİTAP TANITIMLARIM 253. “ALTIN ÇANAK, Zamanımızın Bir Masalı” (Der goldne Topf. Ein Märchen aus der neuen Zeit) -   E. T. A. Hoffmann, Can Y., 128 s., 1. Basım, 2021.   Alman romantizminin üstadı Hoffmann’dan (1776-1822) bir fantastik masal. 1814’te yayımlanmış. Dönemin ve türün simge metinlerinden biriymiş. On iki bölümden oluşuyor ve her bölümün ismi “Birinci Gece Nöbeti, İkinci Gece Nöbeti…” şeklinde sırayla gidiyor. Elma satan yaşlı bir kadının sepetini devirdikten sonra hayatı değişen ve kendisini gerçekle fantastik bir dünya karışımında yaşıyor bulan üniversite öğrencisi Anselmus’un maceraları anlatılıyor kitapta. Geleneksel masal unsurları, antik mistisizm öğeleriyle harmanlanmış. Ayrıca fantastik dünya şiirle benzeştirilmekte. Dünyanın, akıl yoluyla ulaşılabilir gündelik gerçeklik ile yalnızca şiirsel eğilimlere sahip insanların erişebildiği fantezi dünyası olmak üzere romantik bir şekilde bölünmesi söz konusu.  DİKKAT! SPOILER BAŞLANGICI! Masal, Dresden...

KİTAP TANITIMLARIM 252. “YEŞİL ÇAY” (Green Tea, The Familiar) – Sheridan Le Fanu, Can Y., 119 s., 1.Basım, 2022.   Viktorya döneminin unutulmaz korku ustalarından İrlandalı yazar Sheridan Le Fanu’nun iki ikonik öyküsü, “Yeşil Çay” ve “Tanıdık” yer alıyor kitapta. Yazarın daha önce ilk femme fatale lezbiyen vampir kitabı “ Carmilla ” dâhil birkaç kitabını tanıtmıştım. Ancak, başlamadan önce, öykülerden etkilenmeyenlerin yersiz eleştirilerle bu türü değersizleştirmemelerini; bunun yerine eserlerin bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmak isterim. Le Fanu’nun eserlerini yargılarken, tarihin derinliklerinden gelen bir kültürü keşfettiğimizi unutmamalıyız. Neticede, gotik edebiyatın bugünkü gücünü onun gibi öncülere borçlu olduğumuzu bilmek bile eserleri daha anlamlı kılar. Dolayısıyla bu tarz kitaplara “hiç korkmadım, kötü kitaptı” gibi rezil, ukala yorum yapan bilinçsiz zihinlerden olmamanızı, onlardan uzak durmanızı temenni ediyorum. Kitaplar böyle yorumlanmaz/tanıt...

KİTAP TANITIMLARIM 251.  “PETER SCHLEMIHL’İN ACAYİP SERGÜZEŞTİ” (Peter Schlemihls wundersame Geschichte) – Adelbert von Chamisso, Can Y., 92 s., 1. Baskı, 2022.   1814 yılında yazılmış bu fantastik öykü/masal, Alman romantizminin meşhur eserlerinden birisi olarak kabul ediliyor. Faust mitinin yansımalarından birisi olan bu novellada, kitaba adını veren karakterin hiç tükenmeyen sihirli bir altın dolu kese karşılığında gölgesini satması ve sonrasında yaşadıkları anlatılıyor. Gölgesiz Peter, toplumdan dışlanacaktır ve toplumda yer edinmek için çabalayacaktır. Spoiler verdiğimi düşünmeyin zira kitabın ilk sayfasında cereyan eden ve başlangıç noktasını oluşturan olayla konudan bahsettim yalnızca. İnsanın toplumsal kimliği, sosyolojik yeri konusunda metaforik bu hikaye her yaştan insana hitap edebilecek şekilde yazılmış. Elimdeki kitap Sabahattin Ali tarafından çevrilmiş. Yazardan kısaca bahsedelim. Chamisso (1781-1838) Fransız doğumlu, lakin 15 yaşındayken ailesi ile birlikt...

KİTAP TANITIMLARIM 250. “ZARAGOZA’DA BULUNMUŞ ELYAZMASI” (Manuscrit trouve a Saragosse) – Jan Potocki, Kırmızı Kedi Y., 220 s., 1. Basım, 2020.   Fantastik edebiyatın erken dönem ve en önemli yapıtlarından birisi olarak kabul edilen bu roman aslında yazıldıktan çok sonra, 1958’de yeniden keşfedilmiş. Modern romanın da öncülerinden kabul edilen ve Fransızca yazılan bu kitabın yazarı Polonya doğumlu Potocki (1761-1815), yaşamına kendi eliyle son vermiş. Özellikle orta doğu coğrafyası ağırlıkta olmak üzere bir gezgin, bir bilim insanı (para basma makinesinin mucidi, balonla ilk uçan Polonyalı ve birçok bilimsel çalışması varmış), bir siyasetçi (Polonya parlamentosunda vekil) imiş. Bu kitap tek romanıymış. Savaş sırasında bulunan bir günlükten (Don Kişot benzeri bir karakter olan Alphonse von Warden’ın) 14 günü içeriyor kitap. Aslında temel olarak bir yolculuk ve macera romanı. Tarz olarak macera, pikaresk, gotik korku-gerilim, mistik-gizem, masal etiketlerini sıralayabilirim. Ta...

KİTAP TANITIMLARIM 249. “YEŞİL SURAT” (Das grüne Gesicht) – Gustav Meyrink, İthaki Y., 245 s., 1. Baskı, 2022.   Avusturyalı yazar Meyrink’in (1868-1932) ünlü “Golem” sonrasındaki ikinci romanı “Yeşil Surat”, 1916’da yazılmış. Yazarın 3. romanı “ Walpurgis Gecesi ” de daha önce tanıtımlarımda yer almıştı. Benzer tarzda bir roman bu da. Yalnız, diğer kitabın girişinde biraz zorlanmıştım, bunda ise daha hızlı içine alıyor hikâye. Diğer kitapta mekân Prag’dı, burada ise Amsterdam. Orijinali İngilizce kitaplara alışkın olduğumdan sanırım burada da diğer kitaptaki gibi kişi ve yer isimleri biraz okuma ritmini yavaşlatıyor (orada Çek, burada Hollanda). Romanlardaki zaman ise her ikisinde de yazıldığı zaman, yani I. Dünya Savaşı yılları. “Yeşil Surat”, savaşın hemen akabinde mültecilerle dolu Amsterdam'da sıra dışı müşterilere ev sahipliği yapan tuhaf bir sihir dükkânını ziyaret eden Fortunat Hauberrisser adlı ana karakterle başlıyor. Burada karşılaştığı yeşil suratlı tekinsiz bir adam...

KİTAP TANITIMLARIM 248. “ÖLÜM DANSI” (The Dance of Death) – Algernon Blackwood, Afa Y., 192 s., 1. Baskı, 2024.   Bir Blackwood kitabı daha… Dilimizde daha önce yayımlanmamış kitaplarını gördüğümde kesin olarak alacağım yazarlardan olduğu için kendisi, bu kitabı da görür görmez edindim. Bazı yayınevlerinin bazı serilerini takip ediyorum; genellikle korku kitapları “karanlık” kelimesiyle ilişkilendiriyor kitap ya da serilerini adlandırmada. İşte Afa Kitap da “Karanlık Seri” isminde bir diziye başlamış ve bu kitap 01 olarak numaralandırılmış. Diğer takip ettiğim serilerde olduğu gibi, bunu da izleyerek elimde daha önce başka yayınevlerinden olmayan kitapları edineceğim. Kapak tasarımı yapay zekâ izlenimi verdi, bu durum hoşuma gitmedi ama güzel kapak yine de. Kitaba adını veren öykünün ana sahnesi… Bu kitapta Blackwood’dan 4 adet hikâye var, ikisi kısa, ikisi uzun: “Tavan Arası” (8 sayfa), “Hayatta Kalma Bahçesi” (74 sayfa), “Ölüm Dansı” (14 sayfa) ve “Mısır’a İniş” (89 sayfa)....

KİTAP TANITIMLARIM 247. “AĞAÇLARIN SEVDİĞİ ADAM” (The Man Whom the Trees Loved) – Algernon Blackwood, Dedalus Y., 94 s., 1. Baskı, 2023.   Yazardan okuduğum 3. novella (“ Söğütler ” ve “ Wendigo ” ile birlikte). Bu 3 kitapta da yazarın belli bir tarzı olduğu açıkça anlaşılıyor. Blackwood, eko-gotik gizem/gerilim-korku yazıyor. Doğanın insan algısını aşan gizemleri, bilinmeyenin korkusu, insanlar ile evrenin kozmik kayıtsızlığı arasındaki ilişkiye dair felsefi sorular… İşi daha da ilerleterek, daha önce de sezinlediğim ve bu kitaptan sonra pekişen bir düşünceme göre yazarın panteist olduğunu söylemek isterim. Doğa, tüm heybeti ve hayran ediciliğiyle yazarın metinlerine hükmediyor. Doğa betimlemeleri, gerilim yaratma amaçlı düşük tempo durumsallığı, içsel yansımalar yazarın usta üslubunda ince ince işleniyor. Olay örgüsü minimal, bahsettiğim bu yapılar yoğun bir uzun öykü bu, diğerleri gibi. Her ne kadar uygarlığımız yavaş yavaş yok etse de etrafımızda-günlük hayatımızda yanlar...

KİTAP TANITIMLARIM 246. “KORKUNUN FELSEFESİ VEYA KALBİN PARADOKSLARI” (The Philosophy of Horror: Or, Paradoxes of the Heart) – Noel Carroll, Hece Y., 392 s., 1. Baskı, 2020.   Daha önce “ Korkunun Felsefesi ” isminde bir kitap tanıtmıştım.   O kitapta çağdaş insanın dünyadaki gerçek korkularına odaklanılıyordu ekseriyetle. İşin edebiyat, sinema kısmına bazı bölümler ayrılmıştı. Özellikle korku yazını ve sineması fanlarının bu işin kuramsal tarafını deşme isteklerini en iyi tatmin edebilecekleri kitap ise şu an tanıtıyor olduğummuş asıl. Zira bu kitapta korkunun izi edebiyat ve sinema (biraz da tiyatro) üzerinden sürülüyor. Alanında ilk olduğunu belirtiyor yazar; dilimize 30 yıl sonra çevrilmiş, aslen 1990’da yazılmış. Yazar, 1947-ABD doğumlu bir felsefeci. New York Şehir Üniversitesi profesörü. Çağdaş sanat felsefesinin önde gelen isimlerindenmiş. Dolayısıyla hemen belirteyim, kitap bir çağdaş sanat felsefesi tezi; hafif bir metin değil yani. Bilimsel/akademik bir çalışm...

KİTAP TANITIMLARIM 245. “50 MADDEDE KORKU SİNEMASI” – Dr. Uğur Kılınç, Karakarga Y., 293 s. 1. Baskı, 2022.   Korku sineması fanları için güzel bir okuma deneyimi ve kaynak oluşturacak kitap, On Dokuz Mayıs Üniversitesi Sinema Bölümü akademisyeni tarafından yazılmış. Konunun bilimsel uzmanı olan yazarın ayrıca bazı korku öykülerini okuduğumu da hatırlıyorum ve birkaç kurgu kitabı da var. Bazı sinemacılara göre korku filmleri, bilimkurgu ve fantastik macerayla birlikte Fantastik Sinema başlığı altında toplanır ama bu kitapta korku filmlerinin karşılığı olarak korku sineması ifadesi kullanılmış. Elbette diğer türlerle ilişkilerinden de bahsediliyor. Kitap, adı üstünde 50 farklı topikte korku sinemasını anlatıyor. Her bir başlık altında genellikle 5-10 sayfa uzunluğunda bilgiler yer alıyor. Yayınevinin “50 maddede” diye başlayan farklı konularda başka kitapları da mevcut. Ayrıca, elimdeki kitap cep boy formatında. İlgili başlıkların dizilimleri aynı zamanda korku sineması tarihi...

KİTAP TANITIMLARIM 244. “ROMANIN KISA ÖYKÜSÜ” (The Short Story of Novel) – Henry Russell, Hep Kitap Y., 224 s. 1. Baskı, 2022.   Öykü, kısa ve hızlı bir yarışsa; roman da, uzun bir maraton… Olay örgüsü, karakterler ve çeşitli temalar etrafında gelişen uzun kurgusal eserler romanlar.   Genellikle düzyazı şeklinde yazılır ve okuyucuya geniş bir anlatı sunarlar. Romanlar, genellikle bir ana tema veya hikâye etrafında dönen bir olay örgüsüne sahiptir. İçinde birden fazla alt konu, karakter gelişimi ve yer-zaman unsurları bulunur. Ben öyküyü daha çok tercih etsem de romanın önemi kaçınılmaz. Zaten edebiyat denilince benim ilk aklıma roman gelir, diğer yazın türleri daha sonra gelir. Okumak hayatının odağında olan birisi olarak romanın tarihçesini, öyküsünü bilmek heyecanlı bir iş. Akademik ve kuramsal yığınlarda, detaylarda boğulmadan bu işi özetlemek, bilen için de gözden geçirmek adına bu kitap keyifli bir okuma deneyimi yaratıyor. Kitabın alt başlığı (iç kapakta yazıyor) içe...

KİTAP TANITIMLARIM 243. “KARA KİTAP” – Suat Derviş, İthaki Y., 296 s. 1. Baskı, 2014. Türk kadın yazar ve gazeteci Suat Derviş (1905-1972), ülkemizden Avrupa’ya giden ilk kadın gazeteciymiş. “Fosforlu Cevriye” dâhil onlarca romanı, pek çok hikâye ve makalesi varmış. Ayrıca, kadın hakları ve demokrasi alanlarında da aktif bir şekilde mücadele etmiş bir aktivistmiş; Devrimci Kadınlar Birliği 'nin kurucusuymuş. Yazarın benim radarıma girmesine neden olan bu ilk kitabı “Kara Kitap”, bir şekilde az sayıda olan yerli tekinsiz kurmacanın tarihçesinde iz sürerken karşıma çıktı. Aslında kendisi bir öykü olan “Kara Kitap” ile birlikte bu kitapta toplam 4 hikâye var. Kitabın arkasında roman demişler ama 80-90 sayfa civarı olan ve uzun öykü diyebileceklerim şöyle: “Ne Bir Ses… Ne Bir Nefes”, “Buhran Gecesi” ve “Fatma’nın Günahı”. Kitaba adını veren “Kara Kitap” ise 25 sayfa ve kitapta ikinci sıraya koyulmuş. Ayrıca girişte bir “Sunuş” bölümü ve sonda “Sözlük” var. Kitap, orijinal dili Osmanl...

KİTAP TANITIMLARIM 242. “FANTASTİK ÖYKÜLER” (Recits Fantastiques) – Theophile Gautier, Doğu Batı Y., 240 s., 2018. 7-8 yıl önce, yerli korku yazarımız Işın Beril Tetik tarafından, Eskişehir’de bir kitabevi etkinliği sonrası korku edebiyatı üzerine sohbette bana önerilmişti Gautier. Değerli önerisi için kendisine teşekkürlerimi borç bilirim. Kendi okuma listelerim ne kadar uzadıkça uzuyorsa ancak okuyabilmişim bu kitabı. Fransız yazar Theophile Gautier (1811-1872) yazarlığının yanında şair, tiyatrocu, gazeteci ve sanat eleştirmeniymiş. Romantizm ve Parnasizm akımlarının yanı sıra, sembolizm ve modernizm gibi diğer edebi akımlara da katkıda bulunmuş. “Ars gratia artis” (Sanat, sanat içindir) akımının bir temsilcisi olduğu da belirtiliyor. Kitap 11 öyküden oluşuyor. 1831-1852 arasında yazar tarafından yazılan bu öyküler, kitaba da yazılma sırasıyla koyulmuş. Bilim ve sanat kitapları açısından kaliteli bir yayınevi tarafından basılmış olduğu da (Doğu Batı) gözümden kaçmadı. Bunlara paral...